ԱՐՏԱՔԻՆ+ՄԻՋԱՎԱՅՐՆ+ՈՒ+ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

=** ԱՐՏԱՔԻՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐՆ ՈՒ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ **=

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾ ԿԵՆՍԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ԱՌԱՐԿԱՅԻՑ ՀՀ ԿԳՆ ԹԻՎ 198 ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑԻ 9_1 ԴԱՍԱՐԱՆԻ ԱՍԱԿԵՐՏՆԵՐ ԱՐԱՄՅԱՆ ԼԻԼԻԹ ԵՎ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԼԻԼԻԹ

Մարդու և կենդանիների կենսագործության համար կարևոր նշանակություն ունի մթնոլորտային օդի բաղադրությունը, որը կարող է փոխվել արտաքին միջավայրի տարբեր պայմաններում: Մթնոլորտային օդում թթվածնի քանակը վերականգնվում է բույսերի շնորհիվ: Սակայն վատ օդափոխվող տեղերում, ներքնատներում, ինչպես նաև լեռներում նկատվում է թթվածնի անբավարարություն: Լեռներ բարձրանալիս օրգանիզմի օրգանների համակարգերի բնականոն ֆունկցիաները փոխվում են: Օրինակ, ծովի մակերևույթից մոտավորապես 4-6կմ բարձրությունում թթվածնի լարվածությունը փոքրանում է, առաջանում է հևոց, կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիայի խանգարում, գլխացավ, սրտխառնոց, անքնություն: Սա մի վիճակ է, որը հայտնի է լեռնային կամ բարձրության հիվանդություն անվանումով: Առավել մեծ բարձրություններում խախտվում է մարդու հոգեկան ոլորտը` առաջանում է ինքնահսկման և գիտակցության կորուստ: Առանց թթվածնասարքի այս պայմաններում գտնվելը և աշխատելը անհնար է: Լեռնային չափավոր բարձրություններում որոշ ժամանակ մնալուց առաջանում են փոխհատուցողական գործընթացներ` թոքերի գազափոխանակության ուժեղացում, սրտի աշխատանքի հաճախացում, թթվածնով հյուսվածքների մատակարարման մեծացում, արյունաստեղծման ուժեղացում, որի հետևանքով արյան մեջ ավելանում է էրիթրոցիտների քանակը, հեմոգլոբինի պարունակությունը: Տեղի է ունենում օրգանիզմի աստիճանական կլիմայահարմարում: Լեռնային հիվանդությունից խուսափելու համար առաջարկվուն է բարձրությունները նվաճել աստիճանաբար` ճանապարհն անցնել ընդհատումներով: Բարձր մտնոլորտային ճնշման պայմաններում` ծովերի, օվկիանոսների, լճերի խորքում, համքահորերում մեծանում է թթվածնի և ազոտի լուծելիությունն արյան մեջ և ուրիշ հեղուկներում: Ազոտն արյան մեջ գտնվում է լուծված վիճակում: Ի տարբերություն թթվածնի և ածխաթթու գազի, այն չի մասնակցում նյութափողանակության գործնթացին:Նրա դերը թթվածնի նոսրացումն է, այլապես գերթթվածնությունից օրգանիզմում կառաջանա թթվածնային թունավորում, շնչառությունը կդժվարանա: Ջրի խորքից արագորեն մակերես բարձրանալիս արյան մեջ գերլուծված ազոտն արտազատվում է պղպջակների ձևով, խցանում արյան անոթները և վտանգ սպառնում մարդու կյանքին:Այս վիճակն հայտնի է կեսոնային հիվանդություն անվանումով, որից խուսափելու համար 60-85 մ և ավելի խորություններում աշխատելիս օգտագործում են հատուկ սարք, որի մեջ գազային խառնուրդում ազոտր մի մասը կամ ամբողջը փոխարինվում է հելիում ինռրտ գազով: