ԳԱԶԱՓՈԽԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ+ԹՈՔԵՐՈՒՄ

= ԳԱԶԱՓՈԽԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԹՈՔԵՐՈՒՄ ԵՎ ՀՅՈՒՍՎԱԾՔՆԵՐՈՒՄ = ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾ ԿԵՆՍԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ԱՌԱՐԿԱՅԻՑ ՀՀԿԳՆ ԹԻՎ 198 ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑԻ 9_2 ԴԱՍԱՐԱՆԻ ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐ ՊԱԼՈՅԱՆ ԱՐՈՒՍՅԱԿ ԵՎ ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ ՀՌԻՓՍԻՄԵ

Թոքեր

Մարդու թ․ շնչառական զույգ օրգաններն են։Գտնվում են կրծքի վանդակում,ստոծանում հանապատասխան գմբեթների վրա սրտից, արյան խոշոր անոթներից և միջնորմի միյուս օրգաններից աջ և ձախ սարփակված փոքամզային պարկերի մեջ։ Թ-ի միջոցով օրգանիզմը ստանում է թթվածին և արյունը մաքրում ածխաթթու գազից։Թ․իրենց մակերևույթով հպված են կրծքի վանդակի պատերին, ծածկված են թոքամզի ընդերային թերթիկներով։Կիսակոնաձև են գագաթով ուղված վեր իսկ հիմքով՝ վար, ունեն մակերևույթ կողային կոր՝հպված է կողերին, միջային՝ դարձած է դեպի միջնորմը և ստորին գոգ՝ հենվում է ստորածնուն, որոնք միմյանցիծ սահմանված են ետին և առաջային ստորին սուր եզրով։Թոքի միջային մակերևույթին գտնվում է բոնբաձև կամ օվալաձև փոսություն։Թոքի դրունքը ,որով անցնում են Թ-ի արմատը կազմող գլխավոր բրոնխը,թոքային զարկերակը, թոքային 2 երակներ, ավշային անոթներ, նյաարդեր։ Թոքի դրունքում տեղադրված են, մի քանի ավշային հանգուցներ և թոքը նյարդավորող վեգետատիվ հյուսակը։ Յուրաքանչյուր թոք միջբլթային ճեղքերով բաժանվոժմ է բլթերի։ Աջը,որն ավելի լայն է ու կարճ 2 ակոսներով բաժանվում է վերին և ստորին, իսկ ձախը 1 ակոսով՝ վերին և ստորին բլթերի։ Յուրաքանչյուր բիլթ կազմված է պարենքիմիայի ավելի փոքր բաժիններից որոնք կոչվում են թոքային հատվածներ, իսկ սրանք կազմված են թոքային բլթակներից։ Վերջիններս գոյանում ենթոքի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալմիավոր համարվոց, այսպես կոչվող թոքային ողկույզներից։ Գլխավոր բրոնխը թոքի դրունքում բաժանվում է բլթային բրոնխների, որոնքց քանակը համապատասխանում է բլթերի քանակին։ Բլթային բրոնխը թոքանյութի մեջ ծառանման ճյուղավորելով հաջորդաբար բաժանվում է հատվածայնին, բլթակային ապա ավելի փոքր տրամագծ ունեցող և շնչառական բրոնղիոլների։ Շնչառական բրոնխոլներից առաջանում են 2 կամ 3 թոքաբլտիկային պարկիկներ, որոնց նուրբ պատերի արտափքումները կոչվում են թոքաբշտիկներ։

Գազափոխանակություն

Թ-ում գազափոխանակությւնը կատարվում է թոքաբշտերում պարունակվող օդի և թոքային զարկերակով հոսող արյան միջև։ Թ․ նյարդավորում են թափառող նյարդի ևսիմպատիկ ցողունի չյուղերից կազմված թոքային հյուսակից։ Գաազափոխանակությունից բացի Թ կատարվում են նաև արտաթորման ֆունկցիա արտաշնչման փուլում արտազատում են ջրի գոլորշիներ և նյութերի փոխանակության այլ արգասիքներ։ Թ մասնակցում են մարմնի հաստատուն ձերմաստիճանի պահպանմանը, արյան մակարդմանը, իմուն մարմինների մշակմանը, սպիտակուցների չարպերի,ածխաջրերի փոխանակմանը։Առանց Գ-ի անհնար է նյութերի և էներգիայի բնականոն փոխանակությունը, հետևաբար և կյանքը։Շրջապատող միջավայրից անընդհատ օրգանիզմ է ներթափանցում թթվածինըևօգտագործվում բջիջների օրգանների ևհյուսվածքների կողմից։ Հյուսվածքներում թթվածինը մասնակցում է ածխաթթու գազ ջուր,ազոտային միացություններ և անջատվում է էնէրգիա որն օգտագործվում է մարմնի ջերմաստիճանը պահպանելու և աշխատանք կատարելու համար։Օրգանիզմից հեռացող **CO**__2__-ի հարաբերությունը նույն ժամանակում կլանվող **O2** -ին կոչվում են շնչառական գործակից, որը ճարպերի, սպիտակուցների, ածխաջրերի լրիվ օքսիդացման ժամանակ համապատասխանաբար հավասարէ 0.7, 0.8 և 1.0-ի։ Գ ․փոխվում է կախված մարմնի և շրջապատող միջավայրի ջերմաստիճանից։ Այն մեծանում է սննդի ընդնումից առավելապես մկանային աշխատանք կատարելիս։ Մարդու և կենդանու գ․ ընդունված է հետազոտել հանգիստ վիճակումում,քաղցած միջավայրի 18-22աստ․C-ի պայմաններում։Այդ ժամանակ ծախսված Օ2-ի և անջատված էներգիայի քանակությունը բնորշում է հիմնական փոխանակությունը։